شيعه‌پژوهان و مجموعه‌هاى [ روايى ] شيعى مطمئنا زمانى كه « بنيان‌گذاران پژوهش‌هاى حديثى » در غرب آثارى را - كه در بالا ذكر شد - پديد مىآوردند ، در منابع دست دوم موجود راجع به تشيّع ، مباحث اندكى درخصوص احاديث شيعه وجود داشت . به رغم تشريك مساعى براون ، « 1 » دونالدسون « 2 » و بروكلمان ، « 3 » پيش از انقلاب اسلامى ايران ، محققان غرب زبان در حوزهء دين ، توجه نسبتا كمى به مجموعه‌هاى گوناگون احاديث ائمّه [ عليهم السّلام ] داشته‌اند ، چه رسد به اينكه به بررسى تطبيقى مبسوطى از آن بپردازند . اين مجموعه‌ها مبانى متمايزى را پىريزى مىكنند و مجموعهء پر راز و رمز اعتقادات و اعمال شيعه ، كه عملا تا اين حد در غرب مورد توجه واقع شده ، براساس آنها شكل گرفته است . پژوهش دربارهء شيعهء دوازده امامى تنها همين اواخر به عنوان يك رشتهء علمى در غرب مطرح شده است . همايش « استراسبورگ » دربارهء شيعهء دوازده امامى ، رويدادى فكرى ، كه پيام‌آور ظهور پژوهش دربارهء شيعهء دوازده امامى به عنوان يك حوزهء متمايز بود ، در سال 1968 م ، يعنى فقط ده سال پيش از انقلاب ايران انجام شد . 13 از آن زمان به بعد ، اين حوزه ميان دو دسته از محققان تقسيم شد : [ 1 ] كسانى كه عموما همّ خود را به عقايد و اعمال شيعهء دوازده امامى مصروف داشته‌اند ، آن‌گونه كه در آثار علماى شيعه از ابتداى غيبت امام دوازدهم [ عليه السّلام ] تا رسميت يافتن مذهب تشيّع در ايران در قرن دهم ق / شانزدهم م ، يعنى در طول تقريبا هفت قرن ترسيم شده است . [ در اين مدت ] تشيّع در يك ساختار سياسى

--> ( 1 ) . Browne ( 2 ) . Donaldson . ( 3 ) . Brockelmann .